7 GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA CHÁY NỔ HỆ THỐNG ĐIỆN MẶT TRỜI ÁP MÁI THEO KHUYẾN CÁO CỦA CƠ QUAN CHỨC NĂNG

Cơ quan chức năng cảnh báo nguy cơ cháy nổ từ hệ thống điện mặt trời áp mái

Thời gian gần đây, trên địa bàn Hà Nội đã ghi nhận một số vụ cháy liên quan đến hệ thống điện mặt trời áp mái, gây thiệt hại về tài sản và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn cho người dân.

Trước thực tế này, Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ - Công an TP. Hà Nội đã đưa ra khuyến cáo về các biện pháp bảo đảm an toàn khi lắp đặt và sử dụng hệ thống điện mặt trời áp mái.

Theo cơ quan chức năng, các nguyên nhân phổ biến dẫn đến cháy nổ gồm sử dụng thiết bị không đạt tiêu chuẩn, thi công sai kỹ thuật, quá tải hệ thống điện, phát sinh hồ quang điện một chiều (DC), chập điện, thiếu bảo trì định kỳ hoặc không bảo đảm các giải pháp chống sét và phòng cháy chữa cháy.

Đặc biệt, tấm pin mặt trời vẫn có khả năng phát điện khi có ánh sáng, kể cả khi đã ngắt điện lưới hoặc ngắt inverter. Đây là đặc điểm riêng của hệ thống điện mặt trời khiến nguy cơ điện giật và cháy nổ luôn tồn tại nếu không được quản lý đúng cách.

Dưới đây là 7 giải pháp quan trọng được cơ quan chức năng khuyến nghị.

1. Lựa chọn thiết bị bảo đảm chất lượng và đạt tiêu chuẩn kỹ thuật

Thiết bị là yếu tố nền tảng quyết định mức độ an toàn và tuổi thọ của hệ thống điện mặt trời.

Người dân và doanh nghiệp cần lựa chọn:

• Tấm pin năng lượng mặt trời chính hãng.

• Inverter đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.

• Pin lưu trữ có chứng nhận an toàn.

• Dây dẫn DC chuyên dụng cho điện mặt trời.

• Tủ điện, thiết bị đóng cắt và chống sét có nguồn gốc rõ ràng.

Không nên sử dụng thiết bị trôi nổi trên thị trường, hàng giả, hàng nhái hoặc thiết bị đã qua sử dụng không rõ chất lượng.

Đối với dây dẫn điện DC và các đầu nối, cần sử dụng đúng chủng loại theo khuyến cáo của nhà sản xuất nhằm hạn chế phát nóng, tiếp xúc kém, rò điện hoặc phát sinh hồ quang điện gây cháy.

Ngoài ra, hệ khung đỡ phải được chế tạo bằng vật liệu chống ăn mòn như nhôm hoặc thép mạ kẽm, đủ khả năng chịu lực và chống chịu điều kiện thời tiết khắc nghiệt trong thời gian dài.

2. Thi công và lắp đặt đúng tiêu chuẩn kỹ thuật

Một hệ thống điện mặt trời chỉ thực sự an toàn khi được thiết kế và thi công đúng quy trình.

Trước khi lắp đặt cần đánh giá kỹ:

• Khả năng chịu tải của mái nhà.

• Tình trạng kết cấu công trình.

• Nhu cầu sử dụng điện thực tế.

• Điều kiện môi trường lắp đặt.

Không nên lắp đặt trên các mái nhà xuống cấp, mái bị võng, thấm dột nghiêm trọng hoặc mái sử dụng vật liệu dễ cháy.

Dây dẫn điện phải được đi trong ống hoặc máng bảo vệ chuyên dụng, các đầu nối cần chống nước và chống bụi theo tiêu chuẩn kỹ thuật.

Hệ thống phải được trang bị đầy đủ:

• CB đóng cắt bảo vệ.

• Thiết bị chống quá dòng.

• Hệ thống tiếp địa.

• Thiết bị ngắt khẩn cấp.

Cơ quan chức năng cũng khuyến nghị bố trí nút ngắt khẩn cấp ở vị trí dễ tiếp cận và lắp biển cảnh báo:

"Hệ thống điện mặt trời vẫn có điện khi có ánh sáng"

để bảo đảm an toàn cho người sử dụng cũng như lực lượng cứu hộ khi xảy ra sự cố.

3. Trang bị hệ thống chống sét đầy đủ

Việt Nam là quốc gia có số ngày giông sét tương đối cao, đặc biệt trong mùa mưa.

Do đó, hệ thống điện mặt trời áp mái cần được kết nối với hệ thống chống sét hiện hữu của công trình hoặc đầu tư hệ thống chống sét riêng phù hợp.

Bên cạnh đó cần lắp đặt:

• Thiết bị chống sét lan truyền DC.

• Thiết bị chống sét lan truyền AC.

• Thiết bị bảo vệ đường truyền tín hiệu.

Những giải pháp này giúp hạn chế nguy cơ hư hỏng thiết bị, chập điện và cháy nổ do sét đánh hoặc quá áp.

Hệ thống tiếp địa và chống sét cần được kiểm tra định kỳ, đặc biệt trước mùa mưa bão.

4. Không bố trí vật liệu dễ cháy gần hệ thống điện mặt trời

Khu vực lắp đặt inverter, tủ điện và pin lưu trữ phải luôn được giữ thông thoáng.

Không nên lưu trữ:

• Giấy carton.

• Gỗ.

• Nhựa.

• Xăng dầu.

• Hóa chất.

• Hàng hóa dễ cháy.

Đồng thời không tận dụng khu vực dưới mái có lắp điện mặt trời làm nơi chứa phế liệu hoặc vật tư dễ bắt lửa.

Việc vệ sinh thường xuyên lá cây, bụi bẩn và tổ chim cũng rất quan trọng nhằm hạn chế hiện tượng tích tụ nhiệt và nguy cơ cháy lan.

5. Bảo đảm khoảng cách an toàn trong thiết kế hệ thống

Khoảng cách hợp lý giữa các thiết bị không chỉ giúp tăng hiệu suất vận hành mà còn góp phần bảo đảm an toàn cháy nổ.

Theo khuyến cáo, khoảng cách giữa tấm pin và bề mặt mái nên duy trì từ 10–15 cm để tăng khả năng tản nhiệt.

Không nên lắp kín toàn bộ diện tích mái vì điều này có thể gây khó khăn cho việc kiểm tra kỹ thuật, bảo trì và công tác chữa cháy khi xảy ra sự cố.

Đối với hệ thống lưu trữ điện bằng pin lithium-ion, vị trí lắp đặt cần được ngăn cách với các thiết bị khác bằng vật liệu không cháy hoặc bố trí trong khu vực riêng biệt.

6. Kiểm tra và bảo dưỡng hệ thống định kỳ

Nhiều sự cố điện mặt trời xuất phát từ các lỗi nhỏ không được phát hiện kịp thời.

Chủ đầu tư cần định kỳ kiểm tra:

• Inverter.

• Tủ điện.

• Dây dẫn.

• Đầu nối MC4.

• Thiết bị đóng cắt.

• Hệ thống tiếp địa.

• Hệ khung giá đỡ.

Khi phát hiện các dấu hiệu như:

• Mùi khét.

• Phát nóng bất thường.

• Cháy sém đầu nối.

• Tia lửa điện.

• Tiếng nổ nhỏ.

cần ngừng vận hành và liên hệ đơn vị chuyên môn để xử lý.

Cơ quan chức năng cũng khuyến khích sử dụng hệ thống giám sát từ xa hoặc camera nhiệt nhằm phát hiện sớm các điểm phát nóng bất thường.

7. Trang bị phương tiện chữa cháy tại chỗ

Để kịp thời xử lý các sự cố trong giai đoạn ban đầu, mỗi công trình nên được trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp.

Có thể sử dụng:

• Bình chữa cháy bột.

• Bình chữa cháy gốc nước.

• Bình chữa cháy dạng bọt.

Các thiết bị này cần được đặt tại vị trí dễ quan sát, dễ tiếp cận và thuận tiện sử dụng.

Bên cạnh đó, các thành viên trong gia đình hoặc nhân sự vận hành cần được hướng dẫn cách ngắt điện khẩn cấp, sử dụng bình chữa cháy và kỹ năng thoát nạn an toàn.

Kết luận

Những khuyến cáo từ cơ quan chức năng cho thấy việc bảo đảm an toàn đối với hệ thống điện mặt trời áp mái không chỉ dừng lại ở khâu lựa chọn thiết bị mà còn bao gồm thiết kế, thi công, vận hành và bảo trì trong suốt vòng đời hệ thống.

Việc đầu tư đúng tiêu chuẩn ngay từ đầu sẽ giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ cháy nổ, bảo vệ tài sản, bảo đảm an toàn cho con người và duy trì hiệu quả khai thác điện mặt trời trong nhiều năm.